Wie kampt met opvallend dikkere benen of armen, terwijl de rest van het lichaam er slank uitziet, krijgt soms het advies om simpelweg meer te bewegen en minder te eten. Voor mensen met overgewicht is dat een logisch startpunt, maar voor mensen met lipoedeem werkt die aanpak niet op dezelfde manier. Het onderscheid tussen beide is niet altijd duidelijk, ook niet voor mensen die er zelf mee te maken hebben, terwijl de aanpak wel wezenlijk verschilt. Sommige mensen lopen daardoor jarenlang rond met het gevoel dat ze zelf tekortschieten, terwijl er iets anders aan de hand blijkt te zijn.
Wat lipoedeem onderscheidt van gewoon overgewicht
Bij overgewicht is er over het algemeen sprake van een teveel aan vetweefsel door de tijd heen, verspreid over het hele lichaam, dat reageert op een structurele aanpassing in voeding en beweging. Lipoedeem wordt in het algemeen omschreven als een aandoening waarbij vetweefsel zich juist opstapelt op specifieke plekken, vaak de benen en soms de armen, in een verhouding die niet past bij de rest van het lichaam. Een ander verschil is dat de betreffende gebieden vaak gevoelig zijn of sneller blauwe plekken vertonen, iets wat bij gewoon overgewicht doorgaans niet het geval is. Ook een gevoel van zwaarte of spanning in de benen aan het eind van de dag wordt vaker genoemd door mensen bij wie later lipoedeem wordt vastgesteld.
Waarom dieet en beweging niet hetzelfde effect hebben
Het meest verwarrende aspect voor veel mensen is dat een dieet dat elders op het lichaam wel effect heeft, op de betreffende plekken nauwelijks verandering laat zien. Dat komt doordat het vetweefsel bij lipoedeem zich anders gedraagt dan vetweefsel dat is ontstaan door een langdurig calorieoverschot. Voor iemand die dit niet weet, kan dat frustrerend zijn: de leefstijl wordt aangepast, het gewicht daalt misschien wel elders, maar de benen of armen blijven onevenredig groot. Dat verschil is precies waarom een medische beoordeling belangrijk is voordat iemand conclusies trekt over de eigen situatie.
Waarom de aanpak daardoor verschilt
Bij overgewicht ligt de nadruk primair op een structurele verandering in leefstijl, eventueel ondersteund door begeleiding. Bij lipoedeem is dat wel een onderdeel, maar niet per definitie voldoende voor de plekken waar het vetweefsel zich anders gedraagt. Een lipoedeem behandeling wordt daarom soms overwogen als aanvulling, gericht op de specifieke gebieden waar dieet en beweging niet het gewenste effect hebben. Dat is een individuele afweging die in overleg met een arts wordt gemaakt, niet een keuze die op basis van algemene informatie alleen te maken is, en de uitkomst van dat gesprek verschilt van persoon tot persoon.
Het belang van een juiste diagnose
Omdat de klachten bij lipoedeem in het begin kunnen lijken op gewoon overgewicht, duurt het bij sommige mensen lang voordat de aandoening wordt herkend. Een zorgvuldige beoordeling door een arts, waarbij wordt gekeken naar de verdeling van het vetweefsel, de gevoeligheid van de huid en de manier waarop het lichaam op leefstijlveranderingen reageert, helpt om onderscheid te maken. Zonder die diagnose bestaat het risico dat iemand jarenlang een aanpak volgt die niet aansluit bij de daadwerkelijke oorzaak van de klachten, met alle teleurstelling van dien wanneer de inspanningen niet het verwachte effect opleveren.
Waar specialistische zorg te vinden is
Nationaal Huidcentrum in Naarden noemt liposuctie en lipoedeem als een van de behandelcategorieën binnen het centrum, met een team van dermatologen en cosmetisch artsen. Voor mensen die twijfelen of hun klachten passen bij lipoedeem of bij gewoon overgewicht, is een gesprek met een arts de eerste stap om dat verschil helder te krijgen. Pas na zo’n beoordeling wordt duidelijk welke aanpak eigenlijk bij de situatie past.